Dagaalladii Waaweynaa Ee Muslimiinta Iyo Reer Makkah Xilligii Nabiga ﷺ

Markii Nabi Muxammad ﷺ loo soo diray dadka, wuxuu ugu baaqay inay caabudaan Alle keliya oo ay ka tagaan sanam caabudidda. Hase yeeshee madaxda Quraysh ee Makkah waxay si adag uga horyimaadeen dacwada Islaamka.

Sanado badan oo dulmi, cadaadis iyo cadaawad ah kadib, Muslimiintu waxay u hijroodeen Madiina. Halkaas kadib waxaa dhacay dagaallo waaweyn oo u dhexeeyay Muslimiinta iyo Quraysh, kuwaas oo door weyn ka qaatay taariikhda Islaamka.

Sababihii Dagaallada

Dagaalladani ma ahayn kuwo Muslimiintu bilaabeen si ay dhul u qabsadaan ama maal u helaan.

Sababaha ugu waaweyn waxaa ka mid ahaa:

• Difaacidda Muslimiinta.
• Ka hortagga gardarrada Quraysh.
• Sugidda xorriyadda dacwada Islaamka.
• Ilaalinta amniga Madiina.

Quraysh waxay marar badan isku dayeen inay baabi'iyaan Muslimiinta iyo diinta Islaamka.

Dagaalkii Beder

Dagaalkii Beder wuxuu ahaa dagaalkii ugu horreeyay ee weyn ee dhex mara Muslimiinta iyo Quraysh.

Goorta Uu Dhacay

Sanadkii 2-aad ee Hijriga.

Tirada Labada Dhinac

• Muslimiinta: qiyaastii 313 askari.
• Quraysh: qiyaastii 1000 askari.

Inkasta oo Muslimiintu tiro ahaan aad uga yaraayeen Quraysh, haddana Alle ayaa guul siiyay.

Muhiimadda Dagaalka

Dagaalkii Beder wuxuu kor u qaaday kalsoonida Muslimiinta, wuxuuna muujiyay in guushu aysan ku xirnayn tirada ciidanka oo keliya.

Qur'aanka Kariimka ah ayaa dagaalkan ku tilmaamay maalintii lagu kala saaray xaqa iyo baadilka.

Dagaalkii Uxud

Kadib guuldarradii Beder, Quraysh waxay isu diyaariyeen inay aargoostaan.

Goorta Uu Dhacay

Sanadkii 3-aad ee Hijriga.

Halka Uu Ka Dhacay

Agagaarka Buurta Uxud ee magaalada Madiina.

Bilowgii dagaalka Muslimiintu waxay heleen guul muuqata. Hase yeeshee qaar ka mid ah fallaadhleyda uu Nabigu ﷺ faray inay joogaan buur gaar ah ayaa ka tagay goobtoodii.

Arrintaas ayaa sababtay in Quraysh dib isu abaabulaan oo ay dhaawac culus gaadhsiiyaan Muslimiinta.

Casharrada Dagaalka Uxud

• Muhiimadda adeecidda hoggaanka.
• In guushu ku timaaddo addeecidda Alle iyo Rasuulkiisa ﷺ.
• In khalad yar uu sababi karo cawaaqib weyn.

Dagaalkii Khandaq

Dagaalkan waxaa sidoo kale loo yaqaan Dagaalkii Axsaab.

Goorta Uu Dhacay

Sanadkii 5-aad ee Hijriga.

Quraysh iyo qabiillo badan oo Carbeed ayaa isku bahaystay inay weeraraan Madiina.

Muslimiintu waxay qodeen god weyn (Khandaq) oo ku wareegsan qaybaha magaalada ee la weerari karay.

Fikraddan waxaa soo jeediyay saxaabiga weyn ee Salmaan Al-Faarisi رضي الله عنه.

Natiijada Dagaalka

Isbahaysigii Quraysh way ku guuldarraysteen inay gudaha u galaan Madiina.

Dabeylo xooggan iyo cabsi ayaa kala daadiyay ciidamadii soo duulay.

Dagaalkan kadib awooddii Quraysh si weyn ayay u daciiftay.

Heshiiskii Xudeybiya

Inkasta oo aanu ahayn dagaal, haddana wuxuu ahaa dhacdo taariikhi ah oo muhiim ah.

Sanadkii 6-aad ee Hijriga, Muslimiintu waxay u socdeen Cumro laakiin Quraysh ayaa ka hor istaagtay.

Labada dhinac waxay galeen heshiis loo yaqaan Heshiiskii Xudeybiya.

Dad badan markii hore waxay u arkeen heshiiska inuu Muslimiinta ku adag yahay, laakiin markii dambe wuxuu noqday furaha guulo badan oo Islaamka gaaray.

Furashadii Makkah

Goorta Ay Dhacday

Sanadkii 8-aad ee Hijriga.

Kadib markii Quraysh jebiyeen heshiiskii Xudeybiya, Nabiga ﷺ wuxuu u dhaqaaqay Makkah isagoo wata ciidan weyn.

Markii Muslimiintu gaadheen Makkah, iska caabin xooggan ma dhicin.

Magaaladii Makkah si nabad ah ayay Muslimiintu ku galeen.

Naxariistii Nabiga ﷺ

Inkasta oo Quraysh ay sanado badan dhibaataynayeen Muslimiinta, haddana Nabiga ﷺ wuxuu ku dhawaaqay cafis guud.

Wuxuu dadkii Makkah ku yidhi:

"Maanta korkiinna wax canaan ah ma saarna."

Tani waxay noqotay tusaale weyn oo muujinaya naxariista iyo dabeecadda wanaagsan ee Nabiga ﷺ.

Maxaynu Ka Baranaynaa Dagaalladan?

Dagaalladii dhex maray Muslimiinta iyo Quraysh waxay ina barayaan:

• Dulqaadka marka dhibaato timaaddo.
• Kalsoonida Alle.
• Muhiimadda midnimada.
• Adeecidda hoggaanka saxda ah.
• In naxariistu ka wanaagsan tahay aargoosi badan.

Dhammaan dagaalladani waxay ahaayeen qayb ka mid ah dadaalkii lagu ilaalinayay diinta Islaamka iyo bulshada Muslimiinta.

Gunaanad

Dagaalladii Beder, Uxud iyo Khandaq waxay ka mid yihiin dhacdooyinka ugu waaweyn ee taariikhda Islaamka. Waxay muujiyeen geesinimada saxaabada, hoggaamintii Nabiga Muxammad ﷺ iyo sida Alle u garab istaagay Muslimiinta xilliyadii ugu adkaa.

Marka la barto taariikhda dagaalladan, laguma eka oo keliya ogaanshaha dhacdooyinkii dhacay, balse waxaa laga helaa casharro qiimo badan oo ku saabsan iimaanka, hoggaaminta, samirka iyo adkaysiga.