Saifuddiin Qutuz: Hoggaamiyihii Badbaadiyay Dunida Islaamka

Taariikhda Islaamka waxaa ku suntan magacyo badan oo door weyn ka qaatay difaaca Muslimiinta xilliyadii ugu adkaa. Mid ka mid ah hoggaamiyeyaasha ugu caansan ee taariikhdaas ku jira waa Saifuddiin Qutuz, oo ka mid ahaa suldaanadii Dawladdii Mamalikta.

Qutuz waxaa lagu xusuustaa geesinimadiisii, hoggaamintiisii iyo doorkii weynaa ee uu ka qaatay joojinta duullaankii Mongoliyiinta, kuwaas oo xilligaas loo arkayay awoodda ugu khatarta badan dunida.

Yuu Ahaa Saifuddiin Qutuz?

Saifuddiin Qutuz wuxuu ka tirsanaa Mamalikta, kuwaas oo ahaa ciidan addoomo ahaan loo soo iibsaday balse markii dambe noqday hoggaamiyeyaal iyo suldaano maamulay Masar iyo qaybo badan oo dunida Islaamka ah.

Qutuz yaraantiisii wuxuu soo maray nolol adag. Waxaa la qabtay isagoo yar kadibna waxaa loo iibiyay sidii addoon. Si kastaba ha ahaatee, caqligiisa, geesinimadiisa iyo kartidiisa ayaa sabab u noqday inuu si tartiib ah ugu dhex muuqdo ciidanka Mamalikta.

Xaaladda Dunida Islaamka Xilligiisii

Qarnigii 13-aad, dunida Islaamka waxay wajahaysay khatar weyn.

Mongoliyiintu waxay qabsadeen magaalooyin badan, waxaana ay burburiyeen xarumo waaweyn oo Islaami ah.

Mid ka mid ah dhacdooyinkii ugu murugada badnaa waxay ahayd burburintii Baqdaad sanadkii 1258, halkaas oo kumannaan qof lagu dilay laguna burburiyay maktabado iyo xarumo cilmiyeed.

Dad badan waxay aaminsanaayeen in aanay jirin cid joojin karta Mongoliyiinta.

Sidee Qutuz U Noqday Suldaan?

Markii khatarta Mongoliyiintu sii korodhay, waxaa loo baahday hoggaamiye awood leh oo mideeya Muslimiinta.

Qutuz wuxuu la wareegay talada Masar sanadkii 1259, isagoo si buuxda u fahamsanaa in dagaal weyn uu soo socdo.

Wuxuu bilaabay:

• Abaabulka ciidanka.
• Mideynta hoggaamiyeyaasha.
• Diyaarinta qorshe difaac.

Ujeeddadiisu waxay ahayd in la joojiyo Mongoliyiinta kahor inta aanay qabsan Masar.

Dagaalkii Cayn Jaluut

Dhacdada ugu weyn ee lagu xusuusto Saifuddiin Qutuz waa Dagaalkii Cayn Jaluut.

Goorta Uu Dhacay

Sanadkii 1260 Miilaadiga.

Halka Uu Ka Dhacay

Dhulka Falastiin ee maanta.

Markii ciidamadii Mongoliyiintu soo gaadheen gobolka, Qutuz iyo ciidankiisii Mamalikta ayaa u baxay si ay ula dagaallamaan.

Dagaalku wuxuu noqday mid ka mid ah dagaalladii ugu muhiimsanaa taariikhda Islaamka.

Guushii Taariikhiga Ahayd

Ciidankii Mamalikta waxay gaadheen guul weyn.

Waxay ahayd markii ugu horraysay ee Mongoliyiinta si dhab ah looga adkaado dagaal ballaadhan.

Guushan waxay lahayd saamayn aad u weyn:

• Waxay joojisay fiditaankii Mongoliyiinta.
• Waxay badbaadisay Masar.
• Waxay difaacday qaybo badan oo dunida Islaamka ah.
• Waxay soo celisay kalsoonidii Muslimiinta.

Taariikhyahanno badan ayaa aaminsan in haddii dagaalkaas Mongoliyiintu ku guulaysan lahaayeen, taariikhda dunida Islaamka ay si weyn isu beddeli lahayd.

Sifooyinka Hoggaamineed Ee Qutuz

Waxyaabaha lagu xusuusto Saifuddiin Qutuz waxaa ka mid ah:

• Geesinimo.
• Go’aan adag.
• Dulqaad.
• Aragti fog.
• Jacaylka uu u qabay difaaca Muslimiinta.

Wuxuu ahaa hoggaamiye aan ka baqan xaaladaha adag, kana hormariyay maslaxadda ummadda danihiisa gaarka ah.

Geeridiisii

Muddo yar kadib guushii Cayn Jaluut, Saifuddiin Qutuz waxaa lagu dilay shirqool siyaasadeed.

Inkasta oo xukunkiisu aanu muddo dheer socon, haddana magaca Qutuz wuxuu ku haray taariikhda Islaamka sababtoo ah doorkii weynaa ee uu ka qaatay badbaadinta dunida Islaamka xilli ay wajahayeen khatar aan hore loo arag.

Maxaynu Ka Baranaynaa Qutuz?

Nolosha Saifuddiin Qutuz waxay ina baraysaa:

• In geesinimadu beddeli karto taariikhda.
• In hoggaamiye wanaagsan uu mideyn karo dad kala duwan.
• In aan la quusan xitaa marka xaaladdu u muuqato mid adag.
• In guushu mararka qaar ku timaaddo qorsheyn, dulqaad iyo kalsooni Alle.

Gunaanad

Saifuddiin Qutuz wuxuu ka mid yahay halyeeyada ugu waaweyn ee taariikhda Islaamka. Inkasta oo uu xukunka hayay muddo gaaban, haddana guushii uu ka gaadhay Mongoliyiinta waxay beddeshay jihada taariikhda.

Magaciisa waxaa lagu xusuustaa inuu ahaa hoggaamiyihii horseeday guushii Cayn Jaluut, dagaalkii joojiyay ciidamadii ugu xoogga badnaa xilligaas, isla markaana badbaadiyay qaybo badan oo dunida Islaamka ah.

Taariikhdiisu waxay weli tusaale u tahay geesinimada, hoggaaminta iyo difaaca xaqa.